Integriteitstoezicht in Beeld: wat betekent dit concreet voor pensioenfondsen?

Inleiding

In deze editie staan we stil bij de publicatie Integriteitstoezicht in Beeld 2026 van De Nederlandsche Bank (DNB). In dit rapport deelt DNB de belangrijkste inzichten uit het integriteitstoezicht in de financiële sector.

Voor pensioenfondsen bevestigt DNB dat de integriteitsrisico’s in de sector over het algemeen laag en beheersbaar zijn. Tegelijkertijd signaleert de toezichthouder een aantal aandachtspunten. Met name sanctiescreening, uitbesteding en risico’s in de beleggingsketen vragen volgens DNB extra aandacht.

Veel pensioenfondsen hebben al een SIRA (Systematische Integriteitsrisicoanalyse) ingericht. De vraag is daarom niet zozeer óf deze risico’s bestaan, maar vooral: wat betekenen deze bevindingen voor de inrichting van governance, controles en uitbesteding? In deze nieuwsbrief lichten wij dat nader toe.

Sanctiescreening: eindverantwoordelijkheid blijft bij het pensioenfonds

DNB ziet dat sanctiescreening binnen de pensioensector vaak wordt uitbesteed aan een pensioenuitvoeringsorganisatie (PUO). Hoewel dat in de praktijk gebruikelijk is, blijft het pensioenfonds zelf verantwoordelijk voor de naleving van de Sanctiewet.

Uit toezichtonderzoek blijkt dat in het verleden niet altijd met volledige en actuele sanctielijsten werd gescreend. In sommige gevallen bleef dit langere tijd onopgemerkt.

DNB benadrukt daarom dat pensioenfondsen, ook wanneer werkzaamheden zijn uitbesteed, voldoende inzicht en controle moeten organiseren op de uitvoering van sanctiescreening.

Dit betekent dat het belangrijk is dat pensioenfondsen goed begrijpen hoe sanctiescreening wordt uitgevoerd en welke informatie zij hierover ontvangen van hun uitvoerder. Sanctiescreening is daarmee niet alleen een operationeel proces bij de uitvoerder, maar ook een onderwerp van aandacht voor het pensioenfonds zelf.

Uitbesteding: meer grip op uitbestede processen

Pensioenfondsen besteden veel werkzaamheden uit, zoals deelnemersadministratie, pensioenuitvoering en vermogensbeheer. DNB benadrukt dat uitbesteding risico’s met zich mee kan brengen wanneer het fonds onvoldoende zicht houdt op de uitvoering.

In de praktijk ziet DNB dat pensioenfondsen soms sterk vertrouwen op rapportages van uitvoerders zonder zelf aanvullende verificatie te doen.

Volgens DNB is het daarom belangrijk dat pensioenfondsen, ook bij uitbesteding, voldoende sturing en controle houden op de uitvoering van deze werkzaamheden en dat zij inzicht hebben in hoe integriteitsrisico’s bij uitvoerders worden beheerst.

Risico’s in de beleggingsketen

Volgens DNB liggen de grootste integriteitsrisico’s in de pensioensector in de beleggingsketen. Pensioenfondsen beleggen vaak via verschillende lagen, zoals vermogensbeheerders, beleggingsfondsen en internationale structuren.

Door deze complexiteit kan het lastiger zijn om volledig zicht te houden op alle onderliggende beleggingen. Dit kan risico’s opleveren wanneer gesanctioneerde partijen indirect in de portefeuille voorkomen.

DNB benadrukt daarom het belang van voldoende inzicht in de beleggingsstructuren en de manier waarop sanctierisico’s binnen de portefeuille worden beheerst.

Belangenverstrengeling blijft aandachtspunt

Naast sanctierisico’s blijft belangenverstrengeling een belangrijk integriteitsrisico in de sector. Pensioenfondsen werken met verschillende rollen en partijen, zoals bestuurders, uitvoerders, adviseurs en vermogensbeheerders.

Het is daarom belangrijk dat pensioenfondsen aandacht blijven besteden aan een sterke integriteitscultuur en duidelijke governance, waarbij mogelijke belangenconflicten tijdig worden herkend en beheerst.

Minder toezicht betekent niet minder verantwoordelijkheid

DNB heeft aangegeven dat pensioenfondsen met een lage impactklasse voortaan eens per drie jaar een IRAP-uitvraag ontvangen in plaats van jaarlijks. Dit betekent dat het toezicht risicogebaseerder wordt ingericht.

Dit betekent echter niet dat integriteitsrisico’s minder belangrijk worden. Pensioenfondsen blijven zelf verantwoordelijk voor het continu monitoren en actualiseren van hun SIRA en beheersmaatregelen.

Wat kan het bestuur met deze publicatie?

De bevindingen uit Integriteitstoezicht in Beeld 2026 bieden bestuurders een goed moment om stil te staan bij de manier waarop integriteitsrisico’s binnen het fonds worden beheerst. Het kan helpen om binnen het bestuur bijvoorbeeld de volgende vragen te bespreken:

• Hebben wij voldoende inzicht in hoe sanctiescreening door onze uitvoerder wordt uitgevoerd?
• Ontvangen wij voldoende informatie om te kunnen beoordelen of dit proces goed functioneert?
• Hebben wij voldoende zicht op integriteitsrisico’s bij uitbesteding?
• Hebben wij voldoende inzicht in mogelijke sanctierisico’s binnen onze beleggingsketen?
• Zijn mogelijke belangenconflicten binnen onze governance voldoende zichtbaar en bespreekbaar?

Tot slot

De publicatie van DNB laat zien dat de sector er in grote lijnen goed voor staat, maar dat governance en controle op uitbesteding belangrijke aandachtspunten blijven. Met name inzicht in sanctiescreening, uitbestede processen en de beleggingsketen blijft daarbij van belang.